Moet een familielening naar de notaris?

Het korte antwoord is: nee. Een familielening of leen-schenkconstructie hoeft niet door een notaris te worden vastgelegd. De wet stelt geen vorm-eis aan een gewone geldlening tussen familieleden — je legt de afspraken vast in een schriftelijke overeenkomst, en die overeenkomst is juridisch geldig en bindend. Voor de meeste gezinnen is een goed opgestelde leningsovereenkomst precies wat ze nodig hebben — een notaris voegt hier weinig aan toe, behalve extra kosten.

Belangrijk om te weten: ook de Belastingdienst en de bank vragen niet om een notaris. Wat zij wél willen, is dat je afspraken zakelijk zijn vastgelegd. Dat betekent: een marktconforme rente, een duidelijk aflossingsschema en bewijs van de betalingen. Hoe de Belastingdienst naar familiehypotheken kijkt is in essentie heel praktisch: niet de notariële akte is doorslaggevend, maar of de afspraken zakelijk zijn en daadwerkelijk worden nageleefd. Sinds eind 2025 ondersteunt Rabobank de leen-schenkconstructie zelfs officiëel, zolang je een schriftelijke leningsovereenkomst hebt met een reële rente. Een notaris staat daar nergens als voorwaarde tussen.

Waarom denken zoveel mensen dat de notaris verplicht is?

De belangrijkste reden is gewoonte. Generaties lang regelden ouders en grootouders bijna alles bij de notaris, dus voelt dat vertrouwd en "officiëel". Daarnaast klinkt een notaris serieus, en bij grote bedragen willen mensen zekerheid. Veel mensen verwarren ook "officiëel vastleggen" met "naar de notaris gaan", terwijl dat twee verschillende dingen zijn. Je kunt iets namelijk heel officiëel en waterdicht vastleggen zonder dat er een notaris aan te pas komt — via een onderhandse lening bijvoorbeeld, die net zo bindend is als een notariële akte.

Toch zit er een kern van waarheid in dat gevoel. Een goede familielening móét namelijk goed worden vastgelegd, anders krijg je gedoe met de Belastingdienst of binnen de familie. Het misverstand zit alleen in het idee dat dit alleen via een notaris kan. De afspraken duidelijk, compleet en zakelijk vastleggen is wat telt, niet wie het stempel zet. Wat er minimaal in een goede leningsovereenkomst hoort — we hebben dat hier op een rij gezet — kun je gewoon zelf vastleggen via Familiebank.

Wat regelt Familiebank precies — en is dat juridisch geldig?

Familiebank legt je familielening, familiehypotheek of schenking volledig voor je vast in een juridisch geldige overeenkomst. Je krijgt een op maat gemaakt contract met de rente, het aflossingsschema en alle belangrijke afspraken erin. Daarnaast houdt het platform je rente- en aflossingsoverzicht bij, zodat je administratie altijd fiscaal klopt. Zo voorkom je losse Excelletjes op de computer van pa die niemand meer terugvindt — want dat brengt risico's met zich mee, vooral op de lange termijn. Alles staat veilig en overzichtelijk op één plek, van start tot aflossing.

Is dat juridisch sluitend? Ja. Een schriftelijke overeenkomst (een onderhandse akte) is in Nederland gewoon rechtsgeldig en bindend. Het verschil met een notariële akte is dat die laatste extra bewijskracht heeft en in sommige gevallen direct invorderbaar is zonder tussenkomst van de rechter. Voor een familielening tussen ouders en kind heb je dat in de praktijk vrijwel nooit nodig. Wat je wél nodig hebt — een complete, zakelijke en fiscaal correcte vastlegging — krijg je met Familiebank gewoon zonder notaris. Zie ook onze toelichting op moet ik voor een lening bij ouders langs de notaris voor het scenario specifiek tussen ouder en kind, en moet een schenking via de notaris voor de schenkingskant.

Wanneer heb je wél een notaris nodig?

Er is één situatie waarin een notaris verplicht is: als je een echt hypotheekrecht op de woning wilt vestigen. Een hypotheekrecht is het zekerheidsrecht waarmee de geldverstrekker de woning kan verkopen als er niet wordt terugbetaald. Dat recht kan in Nederland alleen via een notariële hypotheekakte worden gevestigd, die daarna wordt ingeschreven bij het Kadaster. Dit kun je dus niet zelf doen en ook niet via Familiebank. Hiervoor móét je naar de notaris.

Maar let op: de meeste familieleningen hebben helemaal geen hypotheekrecht nodig. Je kunt prima geld uitlenen aan je kind voor een huis zonder dat je een hypotheekrecht vestigt. De lening blijft dan gewoon een afspraak op papier — een onderhandse lening — en dat is voor veruit de meeste families voldoende. Een hypotheekrecht is vooral interessant als de uitlener extra zekerheid wil dat hij bij verkoop voorrang krijgt. Heb je die zekerheid niet nodig? Dan is de notaris ook niet nodig.

Tweede hypotheek naast je bankhypotheek? Let hierop

Wil je tóch een hypotheekrecht voor de familielening, terwijl er al een bankhypotheek op de woning zit? Dan wordt het ingewikkelder. De meeste banken eisen namelijk dat een extra hypotheekrecht alleen mag met hun voorafgaande schriftelijke toestemming. Vaak vragen ze daarbij een achterstellingsverklaring, waarin staat dat de bank eerst wordt afgelost en het familielid pas daarna. Niet elke bank werkt hieraan mee, en de voorwaarden verschillen per geldverstrekker. Reken hier dus niet automatisch op.

Daarom is een familielening zónder hypotheekrecht voor veel gezinnen juist de slimme route. Je legt de lening en de afspraken netjes vast via Familiebank, en je krijgt geen botsing met de bank over een tweede hypotheekrecht. Je voldoet aan de eis van de bank en de Belastingdienst om alles zakelijk en schriftelijk vast te leggen, zonder de gedoe-route van een tweede hypotheekakte. Wil je weten wat de Belastingdienst precies vraagt bij een controle? Het antwoord komt neer op: bewijs van zakelijke afspraken en aantoonbare betalingen — precies wat Familiebank vastlegt en bijhoudt.

Eerst Familiebank, later toch naar de notaris?

Stel dat je later alsnog een hypotheekrecht wilt vestigen. Dat kan, ook als je de lening eerst via Familiebank hebt geregeld. Je gaat dan naar de notaris voor een hypotheekakte. De notaris stelt deze akte zelf op en schrijft het hypotheekrecht in bij het Kadaster, want dat is wettelijk verplicht. Je Familiebank-overeenkomst regelt de lening zelf; de notaris regelt los daarvan het zekerheidsrecht.

Het fijne is dat je dan al een complete, zakelijke leningsovereenkomst klaar hebt liggen. De rente, looptijd en aflossingen zijn dan al helder vastgelegd, wat het traject bij de notaris en je adviseur soepeler maakt. Je begint dus niet bij nul. Bovendien blijft je administratie automatisch lopen — dat is precies waar het op de lange termijn vaak misgaat zonder goede tool. Wij hebben de meest voorkomende valkuilen op een rij gezet in wat gaat er mis bij familiehypotheken na een paar jaar. Met Familiebank houd je de regie over je administratie; de notaris voegt alleen het hypotheekrecht toe als je dat echt wilt.

Notaris of Familiebank? Een snel overzicht

Voor de meeste families is de keuze daarmee snel gemaakt. Wil je puur je familielening, familiehypotheek of schenking correct vastleggen en beheren? Dan regel je dat eenvoudig en voordelig zelf via Familiebank. Wil je daarnaast een hypotheekrecht op de woning? Dan ga je voor dat specifieke onderdeel naar de notaris. De twee sluiten elkaar niet uit, maar voor de meeste situaties heb je de notaris simpelweg niet nodig. Mocht je twijfelen wat past bij jouw situatie: mag je rente vragen én schenken bij een familiehypotheek geeft je nog wat handvatten over de wisselwerking tussen rente en jaarlijkse schenking — precies de bouwstenen van een goed werkende leen-schenkconstructie.

Conclusie: zelf regelen kan, en is vaak slimmer

Een familielening of schenking hoeft niet naar de notaris. Je mag de afspraken zelf vastleggen, zolang het maar duidelijk, compleet en zakelijk is. Met Familiebank doe je dat juridisch correct, fiscaal kloppend en overzichtelijk, zonder onnodige kosten en zonder gedoe. Alleen voor een echt hypotheekrecht op de woning blijft de notaris nodig, maar dat heeft lang niet iedereen. Zo houd je het simpel, betaalbaar en rustig binnen de familie.